Reklama
  • Wtorek, 17 maja 2016 (11:00)

    Urlopy dla rodziców. Zmiany, które ułatwią opiekę nad dziećmi

Rodzaje urlopów dla rodziców

Rodzicielski teraz dłuższy

Mogą z niego skorzystać oboje rodzice, ale zwykle robią to mamy, bezpośrednio po macierzyńskim. Pozwala to spędzić z dzieckiem rok. Po zmianach wymiar urlopu wynosi 32 tygodnie (34 w przypadku urodzenia bliźniąt). Jest płatny – 60 proc. pensji. Jeśli zdecydujesz się od razu po macierzyńskim wykorzystać cały rodzicielski, za 52 tygodnie wolnego (65 przy bliźniakach) ZUS płaci 80 proc. pensji.

Macierzyński oraz ojcowski

Reklama

Pierwszy przysługuje każdej mamie, która w chwili porodu podlegała ubezpieczeniu. Do marca b.r. dzielił się na część podstawową (20 tygodni lub 31 tygodni po urodzeniu bliźniąt) i dodatkową (odpowiednio 6 i 8 tygodni). Urlop dodatkowy został teraz włączony do urlopu rodzicielskiego. Ojcu dziecka przysługują zaś dwa tygodnie wolnego. Rodzice w czasie urlopów pobierają zasiłek równy 100 proc. pensji.

Wychowawczy dla mamy i taty

To uprawnienie przysługuje obojgu rodzicom. Mogą się nim dzielić lub przebywać na nim równocześnie. Urlop wychowawczy przysługuje osobom o stażu pracy nie krótszym niż 6 miesięcy. Wymiar urlopu wychowawczego to 36 miesięcy. Jest on bezpłatny, ale rodzicowi przysługuje ubezpieczenie i możliwość dorabiania (o ile nie koliduje to z opieką nad dzieckiem).

Macierzyński dla mamy, taty, babci...

Każda mama chce opiekować się nowo narodzonym dzieckiem. Ale zdarzają się przypadki losowe, kiedy nie jest to możliwe – czy to bezpośrednio po porodzie, czy w późniejszym okresie. Przepisy wychodzą naprzeciw niełatwej dla rodziny sytuacji i dają teraz więcej możliwości korzystania z urlopu macierzyńskiego (to samo dotyczy urlopu rodzicielskiego).

Do podziału z tatą

Od stycznia 2016 r. rodzice malucha mogą podzielić się urlopem macierzyńskim bez względu na podstawę zatrudnienia (np. mama pracowała na etacie, a tata prowadzi działalność). Dotąd było to niemożliwe. Ta sama nowość dotyczy podziału urlopu rodzicielskiego między oboje rodziców.

Nie wpływa to na możliwość skorzystania przez tatę dziecka z urlopu ojcowskiego – należy mu się na normalnych zasadach. Dotychczas po wykorzystaniu 14 tygodni urlopu macierzyńskiego mama mogła odstąpić jego część tacie dziecka – o ile był ubezpieczony na tej samej podstawie, co ona.

Gdy mama znajdzie pracę

Nowe przepisy dopuszczają jeszcze jedną sytuację. Mama w chwili porodu nie pracowała, ale znalazła pracę (na co najmniej pół etatu) w czasie, w którym przysługiwałby jej urlop macierzyński lub rodzicielski. Wtedy pracujący tata może skorzystać z urlopu macierzyńskiego/rodzicielskiego i zostać w domu z maluszkiem.

Babcia na macierzyńskim

Poszerzył się krąg osób, które będą mogły w awaryjnej sytuacji wykorzystać część urlopu macierzyńskiego (a także całość rodzicielskiego). Oprócz taty są to członkowie najbliższej rodziny. Przepisy nie precyzują, o kim mowa, ale w praktyce chodzi między innymi o babcie czy ciocie maleństwa.

Kiedy jest to możliwe

Kodeks pracy dokładnie określa, kiedy może dojść do takiej zamiany ról. Może to być sytuacja, w której mama jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, np. z powodu urazu albo gdy w okresie przysługiwania urlopu, nie może sprawować osobistej opieki nad maluchem (np. jest w szpitalu). Ustawa wymienia też sytuacje absolutnie wyjątkowe: śmierć matki lub porzucenie przez nią maleństwa.

Babcia musi być ubezpieczona, czyli pracować na etacie, na umowę zlecenie albo przerwać własną działalność z powodu konieczności zaopiekowania się dzieckiem. Idąc na urlop zamiast mamy, będzie pobierać zasiłek macierzyński. Co ważne, przysługuje on takiej opiekunce nawet, gdy matka dziecka nie pracowała w momencie porodu.

Nowe zasady wykorzystania 2 dni na opiekę

Nie tylko rodzice niemowlaków i przedszkolaków mogą korzystać z wolnego na dzieci. Rodzice, których pociechy nie skończyły jeszcze 14 lat, mają zagwarantowane dwa dni w roku tzw. opieki na dziecko – z zachowaniem prawa do pełnego wynagrodzenia. Dwa dni przysługują obojgu rodzicom: może je wykorzystać jedno z nich lub każde z rodziców po jednym dniu.

Nowe przepisy zakładają, że rodzice od tego roku sami zdecydują, czy będą to dwa pełne dni czy 16 godzin elastycznego czasu pracy. Jeśli więc potrzebujesz wykorzystać cztery razy po cztery godziny, bo np. jeździsz z dzieckiem na rehabilitację, możesz tę opiekę wykorzystać właśnie w ten sposób (nie tracąc dzięki temu czterech dni urlopu). Decydujesz o tym, składając pierwszy w danym roku wniosek.

Katarzyna, 39 lat Myślałam, że stracę, bo nie wiedziałam o zmianach

Pod koniec zeszłego roku złożyłam wniosek o urlop wychowawczy na trzyletniego syna. Chciałabym wykorzystać go maksymalnie. Słyszałam, że od nowego roku można być na wychowawczym do końca roku, w którym dziecko kończy 6 lat. Synek jest ze stycznia – mogłabym być na wychowawczym prawie trzy, a nie dwa lata! Kadrowa mnie uspokoiła, mówiąc, że wobec osób, które korzystały z urlopu w dniu wejścia w życie nowelizacji, stosuje się już nowe przepisy.

Rodzicielski dłuższy w częściach

Najwięcej zmian wprowadzonych w tym roku dotyczy właśnie tego urlopu. Przede wszystkim się wydłuża, wchłaniając dodatkowy urlop macierzyński. Dzięki nowelizacji przepisów Kodeksu pracy stał się on bardziej elastyczny. Można wykorzystać jego część znacznie później i korzystniej łączyć go z pracą, jeżeli zachodzi taka potrzeba.

Do podziału według potrzeb

Nowe przepisy wprowadzają możliwość udzielenia maksymalnie 16 tygodni urlopu rodzicielskiego (czyli jego połowy) w terminie do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko ukończy sześć lat. Według starych zasad urlop rodzicielski w praktyce trzeba było wykorzystać bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, co oznaczało rok płatnej opieki nad niemowlakiem.

Kiedy możesz na tym skorzystać

To praktyczne, jeśli chcesz wziąć wolne w okresie adaptacji trzy- lub czterolatka w przedszkolu albo z powodu ważnego długiego wyjazdu z dzieckiem, na przykład do rodziny za granicę. Warto tutaj dodać, że za ten okres będzie ci normalnie przysługiwał zasiłek macierzyński wyliczony według ogólnych zasad.

Dłuższy, gdy łączysz go z pracą Jeśli połączysz część urlopu rodzicielskiego z pracą na maksimum pół etatu (u pracodawcy udzielającego urlopu) proporcjonalnie wydłuży się wymiar – nawet do 64 tygodni!

Jak wydłuży się urlop – przykład

Zostało ci do wykorzystania 8 tygodni rodzicielskiego. Ponieważ tata prowadzi działalność i pracuje w domu, może zostać z maluszkiem. Ty wracasz do pracy na pół etatu, bo jesteś potrzebna w firmie. Czyli: pół dnia pracujesz, drugie pół nadal jesteś na rodzicielskim. W ramach „rekompensaty” za tę połowę rodzicielskiego, którą przepracujesz, dostaniesz 4 tygodnie urlopu dodatkowo. Możesz nadal łączyć go z pracą na pół etatu albo nie, to twój wybór.

Tata dwa razy na urlopie

Przyzwyczailiśmy się już do płatnych urlopów dla świeżo upieczonych tatusiów, choć... wprowadzono je dopiero sześć lat temu! Wymiar płatnego urlopu ojcowskiego to nadal dwa tygodnie. Tata-pracownik może złożyć wniosek nie później niż 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu, a pracodawca nie może mu odmówić.

Ojcowski bardziej elastyczny

Dotąd na wykorzystanie wolnego z tytułu urodzenia dziecka ojcowie mieli czas do ukończenia przez maluszka 12 miesięcy. Teraz ten okres się wydłuża – tata może iść na urlop ojcowski do drugich urodzin dziecka, czyli np. w momencie, gdy mama wraca do pracy po urlopie rodzicielskim.

Jednorazowo lub w dwóch transzach

Nowe przepisy umożliwiają wykorzystanie urlopu ojcowskiego w dwóch równych częściach, a nie jak dotąd, tylko jednorazowo. Łatwiej więc dopasować tacie urlop do potrzeb zarówno rodziny, jak i pracodawcy.

Wychowawczy z sześciolatkiem

Zmiana w kodeksie pracy przewiduje możliwość korzystania z urlopu wychowawczego do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy sześć lat. Dotychczas: do ukończenia przez dziecko pięciu lat. Dzięki temu mamy, które mają dzieci urodzone w styczniu, mogą przebywać na urlopie wychowawczym nawet rok dłużej.

Wymiar wciąż ten sam.

Nie zmienia się przy tym wymiar urlopu wychowawczego – to nadal 36 miesięcy (1 miesiąc musi być wykorzystany przez drugiego rodzica, np. mama korzysta przez 35 miesięcy, tata – przez 1 miesiąc. W przeciwnym razie ten dodatkowy miesiąc przepadnie). Można wykorzystać wychowawczy maksymalnie w pięciu częściach.

Rodzicielski czy wychowawczy

Pamiętaj, że jeśli zdecydujesz się na skorzystanie z nowości, jaką jest przełożenie na później części urlopu rodzicielskiego, w przyszłości ewentualny urlop wychowawczy możesz podzielić już tylko na 4, a nie 5 części.

Więcej czasu na złożenie wniosku

21 dni po porodzie – tyle czasu ma mama na złożenie wniosku o skorzystanie z całego urlopu rodzicielskiego bezpośrednio po macierzyńskim. Dotąd było to maksymalnie 14 dni po porodzie.

21 dni przed rozpoczęciem urlopu – to termin składania wniosków o urlop rodzicielski oraz wychowawczy lub jego część (do tej pory 14 dni przed urlopem).

Świat kobiety
Więcej na temat:urlop | Noe | Nie | zmiana | zmiany | babcia | wymiar | NAD | kodeks | Tata

Zobacz również

  • Przygotowujemy się na narodziny naszego dziecka. Wiem, że musimy je zarejestrować w Urzędzie Stanu Cywilnego, ale jakie inne jeszcze formalności powinniśmy załatwić? I gdzie to zrobić? Jakie... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.